ABC dłużnika: Ile może zająć komornik – nowe limity w 2016 roku i zmiany w przepisach

1802653-sad-prawo-sprawiedliwosc-657-323Kiedy komornik przystępuje do działania, nie może zająć wszystkich środków. Dłużnikowi powinny zostać chociaż minimalne kwoty potrzebne do przeżycia. Podajemy limity i kwoty wolne od zajęć komorniczych obowiązujące w 2016 roku. Ze względu na wprowadzone zmiany prawa, niektóre limity będą ustalane inaczej niż dotychczas.

Komornik może prowadzić egzekucję z ruchomości i nieruchomości. Jednak popularnym sposobem, wskazywanym dotąd często przez wierzycieli jest także egzekucja z wynagrodzenia za pracę, świadczeń emerytalno-rentowych ZUS czy środków pieniężnych zgromadzonych na koncie bankowym.

Przy zastosowaniu tych sposobów egzekucji komornik zawiadamia odpowiednio: zakład pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych lub bank o fakcie dokonania zajęcia. Wzywa przy tym dany podmiot, aby nie wypłacał dłużnikowi należnej kwoty, tylko przekazywał ją bezpośrednio do komornika. Dłużnik otrzymuje odpowiednie zawiadomienie zawierające jednocześnie zakaz odbioru zajętych kwot. Trzeba jednak pamiętać, że dla każdego z tych źródeł zaspokojenia wierzyciela ustanowiono prawne limity zajęć i kwoty wolne od egzekucji komorniczej. W świetle prawa nie do ruszenia przez komornika są też pewne rodzaje świadczeń, między innymi: świadczenia alimentacyjne, z pomocy społecznej czy stypendia na cele specjalne.

W 2016 roku obowiązują nowe limity zajęć komorniczych – wynikają one z aktualizacji podstaw uwzględnianych przy ich wyliczeniu, czyli np. najniższej emerytury lub renty czy płacy minimalnej w danym rok. Od września br. w życie wejdą też nowelizacje prawa zakładające inne kwoty wolne w przypadku zajmowania przez komornika rachunku bankowego.

Ile komornik może zająć z renty i emerytury?

Zgodnie z obowiązującym prawem, emerytury i renty podlegają zajęciu w wysokości 25 proc. Wolne od egzekucji i potrąceń są jednak kwoty odpowiadające 50 proc. najniższej emerytury lub renty, zależnie od rodzaju pobieranego świadczenia.

ZUS ogłosił pod koniec lutego kwoty najniższych świadczeń emerytalno-rentowych obowiązujących od 1 marca br. do końca lutego 2017. Zgodnie z najnowszym komunikatem ZUS, od marca 2016 roku najniższa emerytura i renta z tytułu całkowitej niezdolności do pracy oraz renta rodzinna wynosi 882,56 zł. Oznacza to, że 441,28 zł (50% z 882,56 zł) jest wolne od egzekucji i potrąceń. Natomiast najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy wynosi od marca 676,75 zł. Wolne od egzekucji i potrąceń jest zatem w tym przypadku 338,37 zł.

Emerytury i renty – kwoty wolne od egzekucji i potrąceń
Obowiązuje od z tytułu całkowitej niezdolności do pracy z tytułu częściowej niezdolności do pracy
Najniższa emerytura Kwota wolna Najniższa renta Kwota wolna
1 marca 2013 831,15 zł 415,58 zł 637,92 zł 318,96 zł
1 marca 2014 844,45 zł 422,83 zł 648,13 zł 324,07 zł
1 marca 2015 880,45 zł 440,23 zł 675,13 zł 337,57 zł
1 marca 2016 882,56 zł 441,28 zł 676,75 zł 338,37 zł
Źródło: Bankier.pl, opracowanie własne

Ile komornik może zająć z wynagrodzenia za pracę?

W przypadku zajmowania przez komornika wynagrodzenia za pracę, również przewidziano pewne limity i kwoty wolne od zajęć. Istotna w tym przypadku będzie jednak podstawa zatrudnienia. Inaczej komornik potraktuje wynagrodzenie otrzymywane z tytułu umowy o pracę niż np. dochody otrzymywane z tytułu umowy-zlecenia lub umowy o dzieło.

Zasadą jest, że jeżeli dłużnik jest zatrudniony na umowę o pracę, zajęciu podlega 50 proc. jego zarobków (lub 60 proc. – jeśli ściągane są zobowiązania z tytułu alimentów). Wolne od zajęcia jest jednak wynagrodzenie odpowiadające płacy minimalnej na dany rok. W 2016 roku wolne od zajęcia jest 1850 zł brutto (czyli 1335,69 zł netto). Kwota ta obowiązuje w przypadku jednego etatu, gdzie nie są stosowane podwyższone koszty uzyskania przychodu. W razie zatrudnienia w niepełnym wymiarze czasu pracy, kwoty wolne od potrąceń ulegają proporcjonalnemu zmniejszeniu adekwatnie do części etatu, na którą dłużnik pracuje. Inne ograniczenia są też stosowane w przypadku ściągania zobowiązania z tytułu alimentów.

Inaczej też kształtują się limity i kwoty wolne od zajęć, gdy dłużnik wykonuje pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, takich jak umowy-zlecenia czy umowy o dzieło. W tych przypadkach zajęciu podlegają kwoty w całości, a komornik może nie pozostawić z otrzymywanego wynagrodzenia ani złotówki.Jest jednak pewna możliwość. Jeśli umowa-zlecenie lub umowa o dzieło są jedynym i stałym źródłem utrzymania dłużnika, mogą być zastosowane zasady obowiązujące w przypadku umowy o pracę. Chodzi tu o sytuacje, kiedy dłużnik od dłuższego czasu pracuje u jednego pracodawcy, otrzymuje stałe i w miarę regularne dochody, ale nie ma umowy o pracę. Istotne w tym zakresie będzie, aby dłużnik zgłosił to komornikowi, składając odpowiednie dokumenty i wnioski.

Ile komornik zajmie z konta bankowego?

Kwotę wolną od zajęcia w przypadku rachunku bankowego określa Prawo bankowe. Artykuł 54 wspomnianej ustawy odnoszący się do tej kwestii zyska jednak od września tego roku nowe brzmienie.

Do tego czasu, niezależnie, czy środki pieniężne znajdują się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych, czy na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych, dla jednej osoby, niezależnie od liczby posiadanych rachunków, wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego są środki do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jest to wynagrodzenie ogłaszane co miesiąc przez Główny Urząd Statystyczny. Na styczeń 2016 roku wynosiło 4101,36 zł, zatem dłużnik mógł dysponować trzykrotnością tej kwoty, czyli 12 304,08 zł. Wszelkie wpływy na zajęte rachunki (lub rachunek) do tej kwoty były wolne od egzekucji, natomiast przewyższające tę kwotę – podlegały zajęciu. Jest to limit jednorazowy i nieodnawialny, niezależny od liczby zawartych z bankami umów.

8 września 2016 roku wejdzie jednak w życie znowelizowany zapis Prawa bankowego odnoszący się do kwoty wolnej od zajęcia z rachunków bankowych. Zgodnie z jego nowym brzmieniem: środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego, w każdym miesiącu kalendarzowym, w którym obowiązuje zajęcie, do wysokości 75% minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U Nr 200, poz. 1679, z późn. zm.20) ), przysługującego pracownikowi zatrudnionemu w pełnym miesięcznym wymiarze czasu pracy.

Oznacza to, że kwota wolna od zajęcia z rachunku bankowego od września będzie ustalana miesięcznie i do końca 2016 roku będzie wynosić 1387,50 zł (75 proc. z 1850 zł płacy minimalnej).

Skąd ta zmiana? – Dotychczasowe sformułowanie art. 54 Prawa bankowego powodowało wątpliwości interpretacyjne. Trudności nastręczało wykonywanie tego przepisu w przypadku posiadania kilku rachunków przez egzekwowanego dłużnika, a także w przypadku jednoczesnego prowadzenia kilku egzekucji do tych rachunków. Natomiast celem  przywileju egzekucyjnego jest zagwarantowanie dłużnikowi pewnego minimum egzystencjalnego na wypadek prowadzenia przeciwko niemu egzekucji ze środków zgromadzonych na rachunku, na czas tego postępowania. Jego osobisty interes nie może jednak przeważyć nad interesami egzekwujących wierzycieli. Dlatego też zmiana uwzględnia wyważenie interesów obu stron w postępowaniu egzekucyjnym celem sprawniejszego  prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych – wyjaśnia komornik Monika Janus, rzecznik Krajowej Rady Komorniczej.

Od września ważne zmiany dotyczące sposobu prowadzenia egzekucji

We wrześniu, poza wspomnianą modyfikacją kwoty wolnej od zajęcia, wejdą w życie jeszcze inne istotne zmiany dotyczące postępowania egzekucyjnego. Obecnie to wciąż wierzyciel, jako decydent postępowania, wskazuje we wniosku składanym komornikowi rzeczy i prawa, z których będzie prowadzona egzekucja. Ma możliwość wskazania kilku sposobów egzekucji, przy czym ma obowiązek zastosować sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika.

Od 8 września 2016, kiedy wejdą w życie wspomniane nowelizacje, wierzyciel nie będzie miał obowiązku wskazywania sposobów egzekucji. Samo złożenie wniosku egzekucyjnego umożliwiać będzie zastosowanie wszystkich dopuszczalnych sposobów, za wyjątkiem egzekucji z nieruchomości. To komornik będzie wybierał sposób egzekucji. Zasadą pozostanie, aby był on najmniej uciążliwy dla dłużnika.

W sprawach, w których wierzyciel nie wskaże majątku pozwalającego na zaspokojenie świadczenia, komornik będzie wzywał dłużnika do złożenia wykazu majątku lub innych wyjaśnień niezbędnych do przeprowadzenia egzekucji. Taki wykaz dłużnik będzie składał przed komornikiem pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia. Po zmianie przepisów wierzyciel będzie mógł zlecić komornikowi poszukiwanie majątku dłużnika dopiero wtedy, gdy czynności z udziałem dłużnika (wykaz majątku) nie doprowadzą do ujawnienia majątku pozwalającego na zaspokojenie świadczenia.

 

źródło:Bankier.pl